W praktyce podziału majątku wspólnego małżonków jednym z bardziej złożonych zagadnień pozostaje rozliczenie nakładów dokonanych z majątku wspólnego na działalność gospodarczą prowadzoną przez jednego z małżonków, w szczególności w formie spółki osobowej. Doniosłe znaczenie w tym zakresie ma najnowsze orzeczenie Sądu Najwyższego (sygn. akt I CSK 2420/23) które jednoznacznie przesądza sposób ustalania wartości takich udziałów.

Nakłady z majątku wspólnego na spółkę jednego z małżonków

Sprawa, która stała się przedmiotem rozstrzygnięcia, dotyczyła podziału majątku wspólnego po rozwodzie, a w szczególności rozliczenia wkładów wniesionych przez męża do spółek cywilnych (z których jedna została następnie przekształcona w spółkę jawną), sfinansowanych ze środków objętych ustawową wspólnością majątkową.

Sąd Okręgowy w Kielcach podzielił stanowisko wnioskodawczyni, uznając, że udziały w spółkach weszły do majątku osobistego męża jako wspólnika. Jednocześnie małżonce przysługiwało roszczenie o rozliczenie nakładów, tj. o zapłatę równowartości połowy aktualnej wartości udziałów, odpowiadającej jej udziałowi w majątku wspólnym.

Argumenty skargi kasacyjnej

Uczestnik postępowania zakwestionował to rozstrzygnięcie w skardze kasacyjnej, podnosząc, że przyjęty sposób wyceny nakładu pomija istotne okoliczności związane z funkcjonowaniem spółki osobowej, w szczególności odpowiedzialność wspólnika za zobowiązania spółki oraz potencjalne konsekwencje podatkowe.

Stanowisko Sądu Najwyższego

Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną, wskazując, że wierzytelność powstała wskutek pokrycia wkładu jednego z małżonków w spółce cywilnej ze środków majątku wspólnego podlega rozliczeniu na podstawie art. 45 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, stosowanego w drodze analogii.

Jak ustalić wartość udziału

Wartość wierzytelności (spółka jawna) ustala się zgodnie z art. 65 Kodeksu spółek handlowych, tj. na podstawie osobnego bilansu uwzględniającego wartość zbywczą majątku spółki.