Praca na L4 – co wolno, a czego nie?

Dotychczasowe przepisy nieprecyzyjnie określały, kiedy aktywność zawodowa na zwolnieniu oznacza utratę prawa do zasiłku. Teraz ustawodawca wyraźnie rozróżnia pracę zarobkową od czynności incydentalnych, wymuszonych wyjątkowymi okolicznościami.

Oznacza to, że jednorazowe odebranie telefonu służbowego czy szybka odpowiedź na pilnego maila – np. w celu zapobieżenia poważnym stratom w firmie – nie będą automatycznie skutkowały utratą zasiłku. Jednocześnie prawo jasno zakazuje pracodawcy wydawania poleceń osobom przebywającym na L4. Ma to chronić chorego przed presją i zmuszaniem do pracy w czasie rekonwalescencji.

Zwykłe czynności dnia codziennego bez ryzyka

Nowe przepisy precyzują też, czym jest zachowanie sprzeczne z celem zwolnienia lekarskiego. Za naruszenie uznaje się tylko takie działania, które realnie utrudniają powrót do zdrowia lub wydłużają leczenie.

W praktyce oznacza to, że wyjście do apteki po leki, zrobienie podstawowych zakupów, wizyta u lekarza czy rehabilitanta nie powinny już być podstawą do podważania zwolnienia przez ZUS. Koniec z absurdami, w których normalne, życiowe czynności prowadziły do utraty środków do życia.

Rewolucja od 2027 roku – praca u jednego, L4 u drugiego

Największa zmiana dotyczy osób posiadających więcej niż jeden tytuł do ubezpieczenia. Od 1 stycznia 2027 r. możliwe będzie tzw. selektywne korzystanie ze zwolnienia lekarskiego.

Jeśli pracownik jest niezdolny do pracy fizycznej u jednego pracodawcy, ale jego stan zdrowia pozwala na wykonywanie pracy umysłowej lub zdalnej u innego – będzie mógł to robić. W takiej sytuacji:

• zachowa prawo do zasiłku z tytułu, z którego ma L4,
• a jednocześnie otrzyma normalne wynagrodzenie za pracę w drugim miejscu.

Warunkiem jest potwierdzenie przez lekarza, że dana aktywność nie szkodzi procesowi leczenia.

Pobyt poza domem – obowiązek informowania

Choć planowano wprowadzenie surowszych zasad dotyczących miejsca pobytu podczas L4, ostatecznie z nich zrezygnowano. Pracownik nadal może przebywać np. u rodziny lub nawet za granicą, o ile w ciągu 3 dni poinformuje o tym ZUS i pracodawcę.

Nie ma nowych kar za sam fakt zmiany miejsca rekonwalescencji, ale nadal obowiązuje konieczność aktualizacji adresu – tak, aby ewentualna kontrola była możliwa.

Większe uprawnienia ZUS i jednolite orzeczenia

Zmiany obejmują również funkcjonowanie ZUS. Zakład zyska możliwość kontrolowania osób, które nie podlegają już ubezpieczeniu, ale nadal pobierają zasiłek – np. po rozwiązaniu umowy o pracę.

Dodatkowo wprowadzono jednolite standardy orzecznicze dotyczące niezdolności do pracy, rent czy dodatków pielęgnacyjnych. Ma to skrócić kolejki, ograniczyć uznaniowość i zwiększyć przewidywalność decyzji.

Co to oznacza w praktyce?

Nowe regulacje mają dwa cele: ograniczyć nadużycia i jednocześnie dać uczciwym pracownikom większe poczucie bezpieczeństwa. L4 nie ma być „aresztem domowym”, ale narzędziem realnie wspierającym powrót do zdrowia – bez strachu przed karą za normalne funkcjonowanie.