Podstawę prawną wydawania interpretacji stanowi art. 14b ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, zgodnie z którym Główny Inspektor Pracy, na wniosek podmiotu zatrudniającego, dokonuje oceny, czy przedstawiony we wniosku stosunek prawny stanowi stosunek pracy w rozumieniu art. 22 § 1 Kodeksu pracy. W praktyce interpretacje mają umożliwić uzyskanie oficjalnego stanowiska PIP jeszcze przed wszczęciem kontroli lub powstaniem sporu dotyczącego charakteru zatrudnienia.

Choć regulacje dotyczące interpretacji obowiązują od niedawna, Państwowa Inspekcja Pracy opublikowała już pierwsze kilkanaście rozstrzygnięć. Stanowią one cenne źródło wiedzy pozwalające prześledzić, jakie okoliczności Główny Inspektor Pracy uznaje za istotne przy ocenie charakteru współpracy.

W niniejszym artykule analizujemy najważniejsze tezy płynące z dotychczas opublikowanych interpretacji i wskazujemy, jakie praktyczne wnioski powinni wyciągnąć z nich przedsiębiorcy korzystający z umów cywilnoprawnych oraz modeli współpracy B2B.

Samodzielność nie zawsze wyklucza stosunek pracy

Pierwsze opublikowane interpretacje pokazują, że Główny Inspektor Pracy przywiązuje dużą wagę do rzeczywistego sposobu wykonywania pracy oraz stopnia organizacyjnego związania wykonawcy z przedsiębiorstwem.

Dobrym przykładem jest decyzja w sprawie interpretacji indywidualnej GIP z dnia 7 września 2026 r., GIP-GPP.5180.2.2026.3, dotycząca modelu współpracy z osobami wykonującymi usługi fryzjerstwa męskiego i usługi barberskie w sieci salonów barberskich. Wnioskodawca wskazywał, że zatrudniani przez niego wykonawcy samodzielnie ustalają swoją dostępność, mogą współpracować z innymi podmiotami, korzystać z własnych narzędzi i nie mają obowiązku przebywania w salonie poza czasem potrzebnym do wykonania przyjętych usług. Wynagrodzenie wykonawców miało co do zasady wynosić 40% wartości netto usług faktycznie wykonanych i opłaconych albo odpowiadać stawkom przypisanym do poszczególnych usług. Mimo to GIP uznał, że współpraca może nosić cechy stosunku pracy. Kluczowe znaczenie miało bowiem to, że barberzy wykonywali usługi stanowiące podstawowy przedmiot działalności salonu, korzystając z lokalu, wyposażenia, systemu rezerwacji wizyt oraz innych rozwiązań organizacyjnych zapewnianych przez przedsiębiorcę.

GIP podkreślił, że za cywilnoprawnym charakterem współpracy nie przesądza sama możliwość samodzielnego ustalania dostępności czy prowizyjny lub akordowy sposób wynagradzania. Najważniejszy wniosek płynący z tej interpretacji jest taki, że nawet stosunkowo duża swoboda wykonawcy nie wyklucza uznania współpracy za stosunek pracy, jeżeli usługobiorca jest związany miejscem i terminami wynikającymi z systemu rezerwacyjnego zleceniodawcy, jest poddany standardom i kontroli organizacyjnej zleceniodawcy, a przy tym podmiotem ponoszącym zasadnicze ryzyko prowadzonej działalności jest zleceniodawca.

Nazwa umowy i zamiar stron nie przesądzają o charakterze współpracy

Do podobnych wniosków GIP doszedł w decyzji w sprawie interpretacji indywidualnej z dnia 4 września 2026 r., GIP-GPP.5180.3.2026.3, dotyczącej świadczenia usług kelnerskich. Sprawa dotyczyła przedsiębiorcy prowadzącego działalność gastronomiczną, który planował zatrudniać kelnerów na podstawie umów zlecenia przy obsłudze restauracji. Wnioskodawca wskazywał przy tym, że praca kelnerów będzie miała charakter sezonowy, a umowy będą zawierane na okres kilku miesięcy w ciągu roku kalendarzowego i możliwe będą przypadki wykonywania pracy w wymiarze około 200 godzin miesięcznie, w związku z czym niewykluczone jest wykonywanie pracy w sposób niegwarantujący zachowania odpoczynków dobowych i tygodniowych, o których mowa w art. 132 i 133 Kodeksu pracy. Ponadto, umowy zawierane z osobami świadczącymi usługi kelnerskie miały przewidywać kary umowne. W związku z powyższym, w ocenie wnioskodawcy wykonywanie usług kelnerskich nie powinno zostać zakwalifikowane jako zatrudnienie na podstawie umowy o pracę, w szczególności z uwagi na sezonowy charakter pracy oraz zamiar stron zawarcia umowy cywilnoprawnej.

Główny Inspektor Pracy uznał jednak, że opisana współpraca odpowiada cechom stosunku pracy. Kluczowe znaczenie miało to, że kelnerzy wykonywali pracę w miejscu wskazanym przez przedsiębiorcę, według ustalanego przez niego grafiku oraz pod jego bieżącym nadzorem. Jednocześnie korzystali z infrastruktury, wyposażenia i organizacji pracy zapewnianych przez zatrudniającego, a wykonywane przez nich czynności stanowiły element podstawowej działalności przedsiębiorstwa.

GIP podkreślił, że dla kwalifikacji prawnej zatrudnienia decydujące znaczenie mają rzeczywiste warunki wykonywania pracy, a nie nazwa zawartej umowy czy zgodny zamiar stron. Za szczególnie istotne uznano występowanie klasycznych elementów podporządkowania pracowniczego, takich jak wyznaczanie czasu i miejsca wykonywania pracy, organizowanie procesu pracy przez przedsiębiorcę oraz kontrola sposobu wykonywania obowiązków.

Co istotne, GIP wskazał również, że okoliczności takie jak sezonowy charakter zatrudnienia, wykonywanie pracy w niepełnym wymiarze czasu, wynagrodzenie ustalone według stawki godzinowej czy nawet możliwość skorzystania z zastępstwa w ograniczonym zakresie nie przesądzają jeszcze o cywilnoprawnym charakterze współpracy.

Zakres podporządkowania organizacyjnego ma kluczowe znaczenie

Podobnie GIP ocenił w decyzji z dnia 27 sierpnia 2026 r., GIP-GPP.5180.7.2026.5, model współpracy z osobami wykonującymi prace magazynowe. Wnioskodawca planował powierzać zleceniobiorcom czynności takie jak kompletacja zamówień, przyjmowanie dostaw, etykietowanie czy pakowanie towarów. Wnioskodawca wskazał, że zleceniobiorcy będą mogli samodzielnie decydować o przyjmowaniu poszczególnych zleceń, nie będą mieli obowiązku pozostawania w gotowości do pracy i będą mogli świadczyć usługi na rzecz innych podmiotów. Mimo to GIP również w tym przypadku uznał, że współpraca może nosić cechy stosunku pracy.

W ocenie GIP decydujące znaczenie miał fakt, że po przyjęciu zlecenia wykonawcy będą wykonywali proste i powtarzalne czynności stanowiące element bieżącego funkcjonowania przedsiębiorstwa. To przedsiębiorca określał ramy czasowe realizacji zleceń, zapewniał środki pracy oraz zachowywał uprawnienia organizacyjne i kontrolne. Co istotne, GIP wskazał również, że koncepcja tzw. podporządkowania autonomicznego, polegającego na wyznaczaniu zadań przy pozostawianiu wykonawcy znacznej samodzielności co do sposobu ich realizacji, nie może być automatycznie odnoszona do osób wykonujących proste prace fizyczne. W przypadku takich prac istotne znaczenie ma bowiem rzeczywisty zakres organizacyjnego podporządkowania osoby wykonującej czynności podmiotowi organizującemu proces pracy.

Najważniejszy wniosek płynący z tej interpretacji jest taki, że o cywilnoprawnym charakterze współpracy nie przesądza sama swoboda w zakresie przyjmowania lub odrzucania zleceń. Jeżeli po przyjęciu zlecenia wykonawca realizuje proste i powtarzalne czynności w ramach procesu pracy organizowanego przez przedsiębiorcę, a na dodatek przedsiębiorca ten może ustalać kolejność wykonywanych czynności, relacja taka może zostać uznana za stosunek pracy.

Wnioski

Dotychczas opublikowane interpretacje pokazują, że GIP koncentruje się przede wszystkim na rzeczywistym sposobie wykonywania pracy, a nie na formalnej nazwie zawartej umowy. Szczególne znaczenie przypisywane jest stopniowi organizacyjnego podporządkowania wykonawcy oraz temu, kto w rzeczywistości organizuje proces pracy i ponosi związane z nim ryzyko.

Pierwsze interpretacje wskazują również, że nawet znaczna elastyczność współpracy, możliwość wykonywania usług dla innych podmiotów, brak obowiązku przyjmowania kolejnych zleceń i zamiar stron co do zawarcia umowy cywilnoprawnej nie muszą przesądzać o cywilnoprawnym charakterze relacji. Dla przedsiębiorców korzystających z umów zlecenia i modeli B2B oznacza to konieczność analizy nie tylko treści samych umów, lecz przede wszystkim faktycznego sposobu organizacji współpracy.