Z końcem listopada upływa termin na skorzystanie z tzw. wakacji składkowych, czyli mechanizmu wsparcia mikroprzedsiębiorców wprowadzającego możliwość jednorazowego zwolnienia z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne. Instytucja ta, ulokowana w systemie ubezpieczeń społecznych jako forma pomocy de minimis, ma służyć czasowemu odciążeniu przedsiębiorców, przy jednoczesnym zachowaniu ciągłości ochrony ubezpieczeniowej.

Mechanizm wakacji składkowych polega na umożliwieniu przedsiębiorcy wyboru jednego miesiąca w roku kalendarzowym, za który nie będzie on zobowiązany do opłacenia składek na ubezpieczenia społeczne. Zwolnienie dotyczy wyłącznie składek społecznych, natomiast składka zdrowotna pozostaje w całości obowiązkowa. Ustawodawca wprost przewidział, że składki społeczne za wybrany miesiąc są finansowane z budżetu państwa, co oznacza, że okres ten nie powoduje przerw w ubezpieczeniu i jest w pełni uwzględniany przy ustalaniu prawa oraz wysokości przyszłych świadczeń. Tym samym ulga nie ma charakteru odroczenia, lecz w sensie ekonomicznym stanowi bezzwrotną pomoc publiczną.

Kto może skorzystać z ulgi?

Uprawnienie do skorzystania z wakacji składkowych jest uzależnione od łącznego spełnienia kilku przesłanek. Przedsiębiorca musi podlegać ubezpieczeniom społecznym w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku – nieprzerwanie, od pierwszego do ostatniego dnia tego miesiąca. Przykładowo, składając wniosek w listopadzie 2024 r. o zwolnienie za grudzień 2024 r., weryfikacja podlegania ubezpieczeniom dotyczy października 2024 r.

Dodatkowo przedsiębiorca nie może zgłaszać do ubezpieczeń więcej niż dziesięciu ubezpieczonych, co obejmuje zarówno pracowników, zleceniobiorców, jak i samego przedsiębiorcę. Tym samym ulga została ściśle ukierunkowana na mikroprzedsiębiorców, co koresponduje również z kolejnym kryterium – limitu przychodów. Warunkiem jest bowiem osiągnięcie przychodu nieprzekraczającego 2 mln euro w co najmniej jednym z dwóch lat poprzedzających rok złożenia wniosku albo brak osiągnięcia przychodu w tym okresie.

Ważne znaczenie ma również zakaz świadczenia usług na rzecz byłego pracodawcy w zakresie pokrywającym się z obecną działalnością. Ograniczenie to obowiązuje zarówno w roku rozpoczęcia działalności, jak i w roku poprzedzającym złożenie wniosku. Wreszcie przedsiębiorca musi dysponować wolnym limitem pomocy de minimis, gdyż wartość zwolnienia wlicza się do trzyletniego limitu 300 000 euro. Stan wykorzystania pomocy można samodzielnie zweryfikować w publicznym rejestrze SUDOP prowadzonym przez UOKiK.

Jak uzyskać zwolnienie ze składek?

Procedura uzyskania ulgi ma charakter w pełni elektroniczny i opiera się na złożeniu wniosku RWS za pośrednictwem platformy PUE ZUS. Kluczowe jest wcześniejsze upewnienie się, że wszystkie warunki zostały spełnione – brak spełnienia choć jednej przesłanki prowadzi do wydania decyzji odmownej. Wnioskodawca wskazuje miesiąc, za który chce korzystać ze zwolnienia, przy czym wybór ten należy do niego i nie wymaga odrębnego uzasadnienia. Po rozpatrzeniu wniosku ZUS udostępnia informację o rozstrzygnięciu w dedykowanej zakładce dotyczącej wakacji składkowych.

Listopad terminem granicznym

Ustawodawca przewidział możliwość skorzystania z wakacji składkowych wyłącznie w ograniczonym przedziale czasowym. Niezłożenie wniosku do końca listopada oznacza definitywną utratę prawa do ulgi za rok 2024, a przepisy nie przewidują procedury przywrócenia terminu. Z tego względu listopad należy traktować jako termin o charakterze bezwzględnie wiążącym.

Przedsiębiorcy zainteresowani wykorzystaniem zwolnienia powinni zatem niezwłocznie przeprowadzić analizę spełnienia warunków oraz dokonać złożenia wniosku RWS. Nasza kancelaria wspiera klientów w ocenie kwalifikacji do ulgi, sprawdzeniu limitu pomocy de minimis oraz w przygotowaniu i weryfikacji dokumentacji, tak aby proces przebiegł sprawnie i bez ryzyka odmowy.