Obecne zwolnienie dla organizacji pożytku publicznego

Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 6c ustawy o CIT wolne od podatku są dochody organizacji pożytku publicznego w części przeznaczonej na działalność statutową, z wyłączeniem działalności gospodarczej.

Organizacje posiadające status OPP mogą prowadzić działalność społecznie użyteczną w sferze zadań publicznych określonych w ustawie o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie. Obejmuje ona m.in. działalność charytatywną, pomoc społeczną, ochronę i promocję zdrowia, wspieranie rodziny, macierzyństwa i rodzicielstwa, podtrzymywanie tradycji narodowej oraz upowszechnianie kultury fizycznej i sportu.

Zakres zwolnienia przewidzianego dla OPP jest więc relatywnie szeroki. Problem polega jednak na tym, że wiele fundacji, stowarzyszeń i innych podmiotów prowadzących działalność społecznie użyteczną nie posiada statusu organizacji pożytku publicznego.

Węższe zwolnienie dla organizacji bez statusu OPP

Organizacje, które nie mają statusu OPP, mogą obecnie korzystać przede wszystkim ze zwolnienia określonego w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o CIT.

Przepis ten obejmuje dochody podatników, których celem statutowym jest m.in. działalność naukowa, naukowo-techniczna, oświatowa, kulturalna, związana z kulturą fizyczną i sportem, ochroną środowiska, dobroczynnością, ochroną zdrowia, pomocą społeczną, rehabilitacją zawodową i społeczną osób z niepełnosprawnościami lub kultem religijnym. Zwolnienie dotyczy dochodów przeznaczonych na wskazane w ustawie cele.

Obecny katalog nie obejmuje jednak wszystkich rodzajów działalności społecznie użytecznej, które mogą być prowadzone na podstawie ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie.

W praktyce może to prowadzić do wątpliwości, czy konkretna aktywność organizacji mieści się w jednej z kategorii wymienionych w ustawie o CIT. Problem ten dotyczy w szczególności fundacji, stowarzyszeń, klubów, związków, towarzystw, bractw, komitetów i innych organizacji społecznych, które wykonują zadania istotne z punktu widzenia interesu publicznego, ale nie posiadają statusu OPP.

Na czym ma polegać projektowana zmiana?

Projekt nowelizacji zakłada dodanie do art. 17 ust. 1 ustawy o CIT nowego pkt 6d. Zgodnie z proponowanym rozwiązaniem wolne od podatku mają być dochody organizacji pozarządowych w części przeznaczonej na działalność pożytku publicznego, z wyłączeniem działalności gospodarczej.

Najważniejszym elementem projektowanej regulacji jest bezpośrednie odwołanie do działalności pożytku publicznego. Oznaczałoby to odejście od konieczności każdorazowego przyporządkowywania aktywności organizacji do węższego katalogu celów wymienionych obecnie w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o CIT.

Jeżeli przepis zostanie uchwalony w proponowanym kształcie, zwolnienie będzie mogło objąć szerszy zakres działań prowadzonych przez organizacje pozarządowe bez statusu OPP.

Jakie znaczenie będzie miała nowelizacja?

Projektowana zmiana może rozszerzyć zakres dochodów organizacji pozarządowych objętych zwolnieniem z CIT, a także ograniczyć ryzyko sporów dotyczących kwalifikacji ich celów statutowych. Powinna też zwiększyć przewidywalność rozliczeń podatkowych oraz ułatwić korzystanie ze zwolnienia fundacjom i stowarzyszeniom bez statusu OPP.

Nowe rozwiązanie nie będzie jednak oznaczało automatycznego zwolnienia wszystkich dochodów organizacji pozarządowej. Nadal istotne pozostanie ich rzeczywiste przeznaczenie i wydatkowanie na działalność objętą zwolnieniem. Projekt wyłącza ponadto dochody przeznaczone na działalność gospodarczą.

Organizacje powinny zweryfikować swoje statuty i rozliczenia

Wejście w życie nowych regulacji może wymagać od fundacji i stowarzyszeń przeglądu dokumentacji wewnętrznej. W szczególności warto zweryfikować:

1. czy cele wskazane w statucie odpowiadają działalności pożytku publicznego;
2. czy faktycznie prowadzona działalność pozostaje zgodna z celami statutowymi;
3. czy organizacja prawidłowo wyodrębnia działalność gospodarczą;
4. czy sposób prowadzenia księgowości pozwala wykazać przeznaczenie i wydatkowanie dochodu na cele objęte zwolnieniem;
5. czy uchwały, dokumenty księgowe i pozostała dokumentacja potwierdzają spełnienie warunków zastosowania zwolnienia.

Samo wskazanie określonego celu w statucie może nie być wystarczające. Dla bezpieczeństwa podatkowego istotne będzie również udokumentowanie, że dochód został rzeczywiście przeznaczony i wydatkowany na działalność podlegającą zwolnieniu.

Planowany termin wejścia w życie

Zgodnie z założeniami projektu nowelizacja ma zasadniczo wejść w życie 1 stycznia 2027 r. Do czasu zakończenia prac legislacyjnych nie można jednak wykluczyć zmian dotyczących ostatecznego brzmienia przepisów lub terminu ich obowiązywania.

Organizacje pozarządowe powinny śledzić dalszy przebieg procesu legislacyjnego, a po uchwaleniu ustawy przeanalizować swoje statuty, zasady prowadzenia działalności oraz sposób ewidencjonowania dochodów i wydatków.